Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Welford i jego praca – dalszy opisane

W miarę upływu czasu zmniejsza się różnica między tempem optymalnym i maksymalnym. Gdy poprosimy dwie grupy ludzi: młodszych i starszych o napisanie alfabetu w normalnym dla nich tempie pracy, stwierdzimy, że u ludzi starszych ich naturalna szybkość jest nieco mniejsza. Jeśli ponowimy prośbę podkreślając, że chodzi nam o to, aby uzyskali możliwie najszybsze tempo, okaże się, że ludzie młodsi wykonają zadanie ze znacznie zwiększoną szybkością, natomiast szybkość pracy ludzi starszych zwiększy się tylko nieznacznie, różnice wieku wpływają silniej na rytm maksymalny niż na optymalny: pomaga to wyjaśnić przyczyny, dla których ludzie Starsi pracują dobrze w pewnych warunkach, natomiast w innych sytuacjach nie mogą dobrze sprostać wymaganiom. Te wahania zdolności do pracy wzrastają wraz z wiekiem i sprawiają, że ludzie starsi są zdolni do efektywnej pracy tylko w pewnych sytuacjach.

Człowiek może nauczyć się podnosić sprawność, zwiększając wydajność pracy lub dobierając pracę bardziej odpowiadającą jego zdolnościom. Obie te metody mogą być stosowane przez ludzi starszych, przy czym indywidualne różnice w tendencjach doboru, pracy zgodnej z możliwościami utrudniają badanie wpływu wieku na poziom wykonania. Tendencja ta ma charakter zmiennej, zależnej od osobowości człowieka. Motywacje i postawa są ważnymi czynnikami determinującymi poziom pracy w starszym wieku i często zdarza się, iż ludzie starsi nie chcą pracować na poziomie swoich możliwości, aby nie narazić się na ryzyko niepowodzeń. Zmiany w motywacji i postawach mogą przyczyniać się do podnoszenia poziomu wykonywanej pracy, oczywiste jest jednak, że negatywny wpływ wieku narzuca granice maksymalnej sprawności, których nie można przekroczyć nawet przy dodatkowym wysiłku i szczególnym zainteresowaniu pracą.

Skutki zmian zachodzących wraz z wiekiem w zakresie możliwości biologicznych

Kierowanie samochodem przystosowujemy do warunków wilgotnej szosy, braku wprawy itp. Inaczej mówiąc, „kompensujemy” i dostosowujemy nasze zachowanie do warunków zadania. Jest to szczególnie ważne w okresie starzenia się, ponieważ ludzie starsi pracują zwykle wolniej i staranniej. Dzielą oni pracę na małe jednostki i wykonują je kolejno, chociaż nie zawsze jest to najbardziej wydajny sposób pracy. Umiejętność kompensacyjnego przystosowania się potrzebna jest jednak nie tylko ludziom starszym. Młody człowiek, który stał się inwalidą, musi znaleźć nowe metody działania w otoczeniu i inaczej kierować swoim zachowaniem się, niż ludzie mający pełną sprawność fizyczną. Związane z wiekiem zmiany w sprawności działania są stopniowe, jednak kumulują się, dlatego starzejący się człowiek często nie zdaje sobie sprawy z tego, iż jego zachowanie podlega wpływom wieku, rzadko bowiem staje wobec sytuacji, w których może sprawdzić granice swoich możliwości. Nagłe odkrycie, że potrzebne mu są okulary lub aparat słuchowy bądź, że nie może stanąć z młodymi do rozgrywek sportowych, budzi zdziwienie i powoduje frustrację. Welford wyróżnia następujące skutki zmian zachodzących wraz z wiekiem w zakresie możliwości biologicznych:

a. Zdolność przystosowania się zawodzi całkowicie: starszy człowiek nie potrafi nauczyć się nowej techniki lub pracy na nowej maszynie.

b. Zdolność przystosowania się może nie zawodzić w pełni, jednak wydajność pracy zmniejsza się: starsza kobieta pracuje dłużej przy reperacji bielizny, myli się w czasie zakupów lub robi błędy przy przygotowywaniu posiłków.

c. Zdolność do skutecznego przystosowania się utrzymuje się nadal, pomimo zmniejszonych możliwości biologicznych. Starsza osoba może zmienić swe zachowanie się i swoje otoczenie oraz wyrównywać braki w działaniu. Kierowca zachowuje wprawę w prowadzeniu pojazdu i unika wypadków dzięki temu, że bardziej koncentruje się na wykonaniu zadania – mniej rozmawia, nie ogląda wystaw sklepowych, nie rozgląda się po okolicy, przez którą przejeżdża, aby nie przeszkadzało mu to w kierowaniu wozem. Może otrzymać podobne wyniki (dostateczną średnią szybkość jazdy bez powodowania wypadków), przechodząc na inny typ wozu, unikając trudnych i niebezpiecznych warunków drogowych lub mniej pracując.

d. Starsi ludzie nie wykazują obniżonego poziomu wykonania, ponieważ zadanie nie przekracza zakresu ich psychicznych i biologicznych możliwości. Ten rodzaj przystosowania sprawia, że ludzie negują istnienie negatywnych skutków starzenia się.

e. Starsi ludzie potrafią hiperkompensować swe zmniejszone możliwości i aktualnie poprawiać wykonanie pracy. Człowiek, który zdaje sobie sprawę, iż traci sprężystość ciała, siłę fizyczną i energię, podejmuje właściwe środki zaradcze: np. rozpoczyna ćwiczenia gimnastyczne, zmienia dietę, przerywa palenie tytoniu i nie używa alkoholu. W krótkim czasie jego wygląd zewnętrzny staje się lepszy, a możliwości fizyczne zwiększają się w stosunku do stanu poprzedniego. Podobnie można podnieść poziom pracy umysłowej przez ponowne ćwiczenie tych zdolności, które uległy obniżeniu wskutek tego, iż nie były używane, brak jednak dowodów potwierdzających ten punkt widzenia. Możliwości fizyczne i umysłowe ludzi dorosłych na ogół zmniejszają się wraz z wiekiem, ale ludzie starsi mogą nauczyć się korzystać ze swych umiejętności w sposób bardziej efektywny. Różnica między „optymalnym” i „maksymalnym” poziomem działania jest większa u ludzi młodych, dlatego łatwiej uzyskują oni częściową poprawę działania dzięki zwiększonemu wysiłkowi i stosowaniu ulepszonych metod’.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.