Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Typologiczne właściwości układu nerwowego

Niejednokrotnie wysuwałem następującą tezę: „Jeżeli ogólne właściwości typologiczne określają temperament człowieka, to właściwości cząstkowe mają ważne znaczenie dla badania zdolności specjalnych” (Tiepłow, 1956, s. 102: 1955 a, s. 41: Tiepłow i Lejtes, 1956). Jednak teza ta jest nieco zawężona. Oczywiście to prawda, że właściwości parcjalne (cząstkowe) związane są nie z problemem temperamentu, a z problemem zdolności specjalnych. Jednak istnieją nie tylko zdolności specjalne, lecz również ogólne. Dlatego też ogólne właściwości układu nerwowego mają znaczenie nie tylko dla problemu temperamentu, ale i dla problemu zdolności ogólnych.

Wyraźnym potwierdzeniem tego jest wspomniana praca N. S. Lejtesa (1956). Mimo że jej tytuł brzmi Opyt psichołogiczeskoj charaktieristiki tiempieramientow, konkretne dane w niej zawar- te mówią również o tym, jak przejawiają się podstawowe cechy układu nerwowego – siła, równowaga i ruchliwość – oraz ich typowe kombinacje we właściwościach ogólnych zdolności do pracy umysłowej. Opisani w niej trzej młodzieńcy, zaklasyfikowani przez autora – jeden do typu silnego zrównoważonego i ruchliwego, drugi do silnego niezrównoważonego, trzeci do słabego typu układu nerwowego – stanowią z psychologicznego punktu widzenia przykłady nie tylko (a być może nawet nie tyle) trzech temperamentów, ale i trzech jakościowo różnych „typów” ogólnych zdolności umysłowych.

Typologiczne właściwości układu nerwowego wchodzą w skład wrodzonych podstaw rozwoju zdolności, w skład tak zwanych „zadatków”. Przypuszczalnie zajmują one również najważniejsze miejsce w strukturze tych wrodzonych przesłanek zdolności4.

Na tej podstawie jednak nie można utożsamiać zdolności, tj. psychicznych właściwości osobowości, stanowiących wynik rozwoju i wychowania, z typologicznymi właściwościami układu nerwowego, które . stanowią jedynie wrodzoną podstawę rozwoju zdolności.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.