Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Transpozycja

Z omawianymi badaniami ściśle wiąże się zjawisko transpozycji, będącej szczególnym przypadkiem transferu lub zjawiskiem bardzo doń zbliżonym. W badaniach tych bowiem, podobnie jak w wyżej opisanych, po wyćwiczeniu pewnej sprawności na dany zestaw bodźców wprowadza się w sytuacji bodźcowej określone zmiany i sprawdza, czy osobnik będzie reagował na zmienioną sytuację bodźcową w sposób podobny do uprzednio wyuczonego. Ponieważ najwcześniejsze badania dotyczące transpozycji przeprowadzano na zwierzętach, przeto metodę stosowaną w tego rodzaju eksperymentach zilustrujemy opierając się na eksperymencie Bingham (McGeoch, 1953: Dembowski, 1946). Po dłuższym ćwiczeniu kurcząt nauczono je dziobać pokarm podawany na kole o średnicy 6 cm, a nie reagować nań, gdy znajdował się on na kole o średnicy 4 cm. W następnym zadaniu stosowano koła o średnicy 4 cm i 3 cm. Kurczęta wybierały koło o średnicy 4 cm, jakkolwiek na nie uprzednio nie reagowały. Gdy bodźcami były koła o średnicy 6 i 9 cm, wybierały one koło o średnicy 9 cm. Podobne wyniki osiągnął Spence (1937) ucząc szympansy różnicować 2 kwadraty o powierzchni 256 cm2 i 160 cm2. Reagowały one na kwadrat większy, wstrzymywały się zaś od reakcji na mniejszy kwadrat. Zlecając zwierzętom nowe zadania – różnicowanie kwadratów o powierzchni 256 cm2 i 409 cm2 – stwierdził, że reagowały one na kwadrat większy. Obserwując zachowanie zwierząt odnosi się wrażenie, że reagują one nie na określone bodźce, lecz na stosunki zachodzące pomiędzy tymi bodźcami. W badaniach prowadzonych w grupach ludzi próbowano bardziej wnikliwie poznać warunki, w których występuje transpozycja. Ehrenfreund (1952) i Kendler (1950) wykazali, że jeśli odległość czascwa między różnicowanymi bodźcami wzrasta, zmniejsza się liczba reakcji zdeterminowanych relacjami między bodźcami, a zwiększa się liczba reakcji na absolutne właściwości bodźców. Rudel (1958) i Kuenne (1946) zwracają uwagę na zależność transpozycji od podobieństwa bodźców początkowych do bodźców stosowanych w pomiarze transpozycji. Kuenne (1946) stosując pary bodźców bardziej i mniej podobnych stwierdziła ponadto współzależność pomiędzy występowaniem transpozycji a wiekiem dzieci i podobieństwem bodźców. Badane były dzieci w wieku od 3 do 7 lat. Niezależnie od wieku dzieci, transpozycja wystąpiła, gdy autorka eksponowała bodźce podobne. W miarę zmniejszania się stopnia podobieństwa bodźców początkowych do testowych, wiek dzieci stawał się czynnikiem determinującym zjawisko transpozycji. Gdy bodźce te były mało do siebie podobne, u dzieci w wieku do lat 3,8 miesięcy transpozycji nie zaobserwowano. Poczynając od tego wieku zwiększała się częstość reakcji zdeterminowanych relacjami pomiędzy bodźcami. W wieku lat 6:4 liczba tego rodzaju reakcji wzrastała do 100%. Badania Wohlwill (1952) przeprowadzone nad dziećmi wykazały, że przewaga reakcji na stosunki pomiędzy bodźcami lub na absolutne właściwości bodźców zależy również od sposobu, w jaki są one eksponowane. Jeżeli w zadaniu początkowym dzieci uczyły się różnicować dwa zestawy przedmiotów, z których każdy był uszeregowany według pewnej logicznej zasady, w zadaniu testowym przewagę uzyskiwały wówczas reakcje zdeterminowane absolutnymi właściwościami bodźców. Jeżeli natomiast przedmioty w zespołach były rozrzucone, w zadaniu testowym przeważały reakcje na stosunki zachodzące między oboma zespołami przedmiotów.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.