Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Struktura gramatyczna języka

W wieku przedszkolnym dzieci opanowują coraz lepiej strukturę gramatyczną języka ojczystego, jego system słowotwórczy, fleksyjny i składniowy. Przejawem podstawowej, praktycznej orientacji dzieci w budowie słowotwórczej wyrazów oraz w związkach etymologicznych między słowami są tzw. neologizmy dziecięce. Te nowe słowa, które dzieci tworzą analogicznie do znanych już wyrazów, odczuwając ich pokrewieństwo semantyczne i formalne, pojawiają się w stosunkowo znacznej ilości w mowie dzieci od 3 do 5 lat, po czym Stopniowo zanikają. Wyjaśnia to fakt, że dzieci młodsze nie znają jeszcze wielu słów i pojęć oraz nie uświadamiają sobie w dostatecznej mierze stałości nazw w języku. Wytwarzanie przez dzieci neologizmów badała w Polsce M. Chmura-Klekotowa83. Oto kilka przykładów „twórczości” dzieci w wieku od 3 do 7 lat w tym zakresie, zaczerpniętych z jej materiałów oraz z dzienniczków mowy gromadzonych pod kierunkiem S. Szumana24: budowacz (inżynier), zaświecacz (wyłącznik elektryczny), szybiarz (szklarz), rąba (siekiera), zimionka (płaszcz na zimę), kawniki (ciastka do kawy), mruga (rzęsa), bazgralnik (zeszyt do rysowania), dże- mować (smarować dżemem), maszynować (pisać na maszynie).

Jak stwierdziła M. Chmura-Klekotowa „tendencja do samorzutnego, spontanicznego tworzenia neologizmów nie rozwija się równolegle z umietych materiałów podano w rozdziale poprzednim. iętnością tworzenia wyrazów analogicznych”3!, która wzrasta z wiekiem u dzieci w okresie przedszkolnym. W sytuacjach eksperymentalnych dzieci 3-letnie udzielały 31% odpowiedzi adekwatnych, lecz neologizmy stanowiły w tym tylko 16,1%, natomiast dzieci 6-letnie tworzyły 30,5% neologizmów (71,9% reakcji poprawnych). Tabela 32 ukazuje reakcje na jedną z sytuacji eksperymentalnych.

W wieku przedszkolnym doskonali się nadal umiejętność stosowania poprawnych form fleksyjnych. Zdarzają się jednak nadal błędy, zwłaszcza przy odmianie wyrazów rzadziej stosowanych oraz takich, które odmieniają się nieregularnie. Dziecko ma nadal skłonność do tworzenia form przez analogię, stąd takie błędy, jak: Widziałem ładnego piesa (zamiast . „psa”), Mamusia nie zawiązała mi kokardów (zamiast „kokardek” lub „kokardy”) itp.

Badania M. Smoczyńskiej39, dotyczące opanowania fleksji rzeczownika przez dzieci w wieku przedszkolnym, przeprowadzone na materiale słów naturalnych i sztucznych, wykazały, że istnieje zależność między frekwencją występowania w mowie czynnej danych form przypadkowych a poprawnością konstruowania przez dzieci tych form w sytuacjach eksperymentalnych. Najwięcej trudności przysparzały więc dzieciom- celownik i narzędnik, jak również odmiana rzeczowników rodzaju żeńskiego zakończonych’ na spółgłoskę (mysz), mniej „typowa” niż analogiczna odmiana samogłoskowa (lalka, szafa, mama). ss M. Chmura Rozwój rozumienia budowy wyrazów i umiejętności tworzenia wyrazów nowych (analogicznych) u dzieci w wieku przedszkolnym. „Psychologia Wychowawcza” 1964, nr 4.

Na ogół jednak dzieci nie napotykały trudności przy interpolacji form fleksyjnych: z 4080 form podanych przez 40 dzieci jedynie 688 (16,8%) było błędnych. Ukazano je w tabeli 33.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.