Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Spostrzeżenia zewnętrzne i wewnętrzne

Źródłem znajomości faktów psychicznych są same te fakty, a środkiem, za pomocą którego „źródłowo” je ujmujemy, jest spostrzeżenie wewnętrzne czyli in- trospekcja. Między obu typami spostrzeżeń – zewnętrznym i wewnętrznym zachodzą różnice zasadnicze: wewnętrzne nie posiada, w przeciwieństwie do zewnętrznego, charakteru zmysłowego. Do poznawania faktów psychicznych niepotrzebne nam są zmysły, wystarcza tu sama świadomość obywająca się bez narządów zmysłowych.

Ponieważ fakty życia psychicznego dane są nam w świadomości wewnętrznej, nie mogą podpadać równocześnie pod doświadczenia wielu osobników: doświadczać ich może jedynie ta osoba, do której życia psychicznego fakty owe należą. Przedmiot spostrzeżenia wewnętrznego jest więc wyłącznie dany temu, kto go właśnie spostrzega. Inaczej jest z przedmiotami spostrzeżenia zewnętrznego, które mogą być oglądane przez wielu osobników równocześnie. Tak więc każdy fakt psychiczny dostępny jest „źródłowo” świadomości jednego tylko osobnika, natomiast przedmioty doświadczenia zewnętrznego mogą być oglądane przez wielu. Owa cecha „introspekcyjności” życia psychicznego, polegająca na jego wyłącznym byciu danym przeżywającemu je osobnikowi, zawężałaby pole badań psychologii, gdyby stanowiła jedyny sposób docierania do tego, co psychiczne. Z tego też powodu psychologia odwoływać się musi do innych metod, polegających na czerpaniu znajomości faktów życia psychicznego z jego oznak nietrwałych bądź z trwałych jego świadectw, tak zwanych dokumentów psychologicznych. Metody te, w przeciwieństwie do stosowanych w podmiotowej psychologii introspekcyjnej, nazywa Twardowski przedmiotowymi: jak zobaczymy w trakcie szczegółowego ich omawiania (patrz § 3), nie konfrontują nas one jednak z samocieleśnie danymi przeżyciami, nie prezentują nam przeżyć źródłowo, występują natomiast jako przeżyć tych reprezentanty, jako ich wytwory, na podstawie których wnioskować możemy o czynnościach, które doprowadziły do ich powstania. Badając życie psychiczne innych ludzi na podstawie objawów, ostatecznie dokonujemy jego rekonstrukcji opierając się na wcześniejszej znajomości naszego własnego życia psychicznego, dlatego też – powiada Twardowski – „podstawowym zadaniem psychologii zawsze ‚pozostanie wyczerpujące zbadanie życia psychicznego w tej jego dziedzinie, w której dostępne jest istotnemu doświadczeniu, chociaż pozbawionemu właściwej obserwacji”. I dalej: „ostateczną podstawą wszelkiego badania psychologicznego jest in- trospekcja” 8.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.