Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Rozwój moralny i jego podział na różne stadia – kontynuacja

Była już jednak mowa o tym, iż rozwój dziecka w różnych sferach przebiega nierównomiernie, a i grupy dzieci jednego wieku także różnią się znacznie między sobą. Dlatego przypominamy, iż przyporządkowywanie wiekowi dziecka określonych zjawisk ma wartość względną i może być dokonywane tylko w przybliżeniu. Podobnie i w sferze rozwoju spo- łeczno-moralnego istnieją nierówności i zachodzenie na siebie różnych faz. W tej sferze rozwoju różnice między dziećmi bywają szczególnie znaczne, bowiem zachodzące w niej zjawiska zależą w bardzo dużej mierze od poziomu w tej dziedzinie jego otoczenia społecznego i od wpływów, jakie to otoczenie wywiera na dziecko. Przy czym istotne tu są zarówno niezamierzone wpływy środowiska wychowawczego i wzorce osobowościowe, jakich dostarcza, jak i metody systematycznego oddziaływania, które także przynoszą bardzo różne i nie zawsze pożądane efekty. Sprawa kształtowania uczuć i postaw moralnych jest bowiem sprawą bardzo złożoną i trudną. Młodszy wiek szkolny jest z tego punktu widzenia okresem życia specjalnie czułym i ważnym. Na przestrzeni tych lat życia zaczynają się dokonywać istotne przeobrażenia w zakresie przyswajania i przeżywania norm moralnych, stanowiące podstawę dla kształtowania się moralności autonomicznej. W końcu tego okresu tylko niektóre dzieci, wychowywane w szczególnie sprzyjających ku temu warunkach, stają się zdolne do pryncypializmu moralnego, tj. do uznania wartości samych norm i przestrzegania ich nie ze względu na otoczenie społeczne, lecz dla nich samych. Jak powiedzieliśmy, stanowi to wyższy poziom interioryzacji normy postępowania niż uznanie konieczności jej przestrzegania ze względu na kontrolę i nacisk społeczny. Jeśli dziecko osiąga ten poziom–wchodzi w fazę, w której staje się świadomym współtwórcą zasad współżycia obowiązujących w życiu społecznym i uznaje je za własne. Na tym też etapie dziecko zaczyna rozumieć umowność, relatywizm norm moralnych, będących w istocie swej wytworem życia społecznego i ustanawianych na drodze porozumienia między ludźmi. Dzieci w wieku przedszkolnym i w pierwszej fazie młodszego wieku szkolnego sądzą o zasadach postępowania i różnych zabaw, iż są one stałe, ustanowione przez kogoś – „z góry”. I dopiero dzieci powyżej 10 r.ż. – jak wynika z badań Piaget a-wypowiadały się, iż zasady gry są umowne i mogą być zmieniane w drodze porozumienia między jej uczestnikami. W związku z uznaniem wartości autonomicznej norm moralnych zmianie ulegają też oceny przez dziecko własnego postępowania i postępowania innych osób. Zjawiska te, jak powiedzieliśmy, nie występują jeszcze powszechnie w młodszym wieku szkolnym, ale zjawiają, się przy końcu tego okresu, zapowiadając następne stadium rozwoju społecz- no-moralnego, charakterystyczne dla okresu dorastania i młodości. Przeobrażenia w postawach i ocenach społeczno-moralnych w młodszym wieku szkolnym należą do sfery zjawisk charakterologicznych i na poziomie tego wieku zaczynają one coraz wyraźniej określać indywidualne oblicze poszczególnych jednostek.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.