Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Procesy abstrakcji i uogólniania

Procesy abstrakcji i uogólniania zachodzą w jedności z procesem konkretyzacji. Konkretyzacja znajduje wyraz zarówno w stosowaniu uogólnionej teoretycznej wiedzy do poznawania konkretnego materiału nauczania i rozwiązywania praktycznych zadań, jak i w ilustrowaniu uogólnionej, teoretycznej wiedzy konkretnymi faktami lub przykładami. „Przy tym powrót do konkretności, od której-.myśl oddaliła się przechodząc do abstrakcji, jest zawsze związany ze wzbogaceniem poznania” (Ru- binsztejn, 1962, s. 473).

Myślenie ucznia rozwija się w toku nauki w kierunku uogólniania poszczególnych faktów, przedmiotów i stosunków, w kierunku tworzenia ogólnych pojęć i praw, a zarazem w kierunku konkretyzacji tej uogólnionej wiedzy. Uogólnienie i konkretyzacja wyrażają się w wielorakich formach czynności myślowych, które w miarę przechodzenia z klas niższych do wyższych rozwijają się i doskonalą.

Powiedzieliśmy, iż dziecko przyswaja sobie pojęcia na coraz wyższym poziomie ogólności w toku nauki szkolnej. Ale ogólne wyobrażenia o przedmiotach nie danych bezpośrednio w doświadczeniu zmysłowym powstają u dzieci w tym okresie także poza nauką szkolną-pod wpływem lektury, opowiadań dorosłych, oglądania obrazów itd. Jednak charakterystyczną cechą pojęć uzyskiwanych przez dziecko w procesie nauki szkolnej jest to, że podkreśla się w nich i wyodrębnią cechy i. właściwości najbardziej ogólne i istotne. Poza tym w toku nauki pojęcia nieadekwatne do treści wiedzy szkolnej są prostowane.

Zdarza się, iż pojęcia dzieci opierają się na cechach nieistotnych. Na przykład istotną cechą drzewa wydaje się dziecku zupełnie nieistotna cefcha welkości i stwierdzi ono: „Porzeczki nie można zaliczyć do drzew, bo jest niska”. Albo np. na pytanie, czym się różni owoc od innych części rośliny, uczniowie odpowiadają nawet w kl. IV: „owoce są czerwone a liście zielone” lub „owoce rosną na górze” (Rubin- sztejn, 1962, s. 524).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.