Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Pojęcie „przedmiotu immanentnego”

Po dokonaniu nasuwających się porównań pojęcia treści w sensie Twardowskiego z bolzanowską koncepcją przedstawień samych w sobie, wypada stwierdzić, że wiedząc czym treść aktu psychicznego nie jest, jednocześnie trudno określić jej pozytywny charakter. Może z tych właśnie powodów koncepcję treści przeżyć odrzuca A. Marty, uczeń Brentany, w dziele: Untersuchungen zur Grundlegung der allgemeinen Grammatik und Sprachphilosophie (1S08)17. Marty powiada, że abstrakcyjny sposób mówienia o przedmiocie immanentnym lub też o zawieraniu się tego, co pomyślane w (myślącym, na swoje uzasadnienie tylko jako fikcja „wewnętrznej formy językowej” (innere Sprachform). Proponuje Marty „ptolemejski sposób mówienia”, że coś jest we mnie, zastąpić „kopernikań- skim”, że przedstawiam sobie coś czy nienawidzę czegoś. Podobnie jak immanentny przedmiot przedstawienia, tak również jego analogon, treść sądu czy aktu emocjonalnego, jest – zdaniem Marty’ego – fikcją.

Przy niewątpliwych trudnościach, jakie stwarza pojęcie „przedmiotu immaneńtnego”, treści przedstawienia, nie wydaje się słusznym rozwiązanie usuwające to pojęcie z obrębu rozważań epistemologicznych. Nawet ci myśliciele, którzy nie uznają wniosku z dowodu ontologicznego Anzelma (zakładającego istnienie rzeczywiste tego, co pomyślane), jak Tomasz z Akwinu czy nawet Ockham, przywódca późniejszych nominalistów, obstają jednak przy „umysłowej obecno-

W podobnym duchu koncepcję treści Twardowskiego krytykuje A. Kastiil (por. Studien zur neueren Erkenntnistheorie, Halle 1909). sci przedmiotu”. Chociaż Ockham głosił zasadę: „entia non sunt multiplieanda praeter necessitatem”, to przecież mówił o umysłowym czy obiektywnym istnieniu tego, co pomyślane, w myślącym. Zaprzeczając rzeczywistemu ‚bytowi uniwersaliów, nie odmawiał bytu przedmiotowi immanentnemu. Lecz także myśliciele, którzy nie mają zbyt wielkiego szacunku dla scholastyków, jak np. Kant, obstają przy umysłowym istnieniu tego, co .pomyślane.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.