Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Ocenianie osiągnięć przed nauczaniem, w jego trakcie i po nim

Wróćmy teraz do zagadnienia oceny w metodzie uczenia się opanowywania. W rozdziale 3. mówiliśmy o tym, jak doniosłe znaczenie ma przygotowanie szczegółowych celów dydaktycznych przed przystąpieniem do nauczania. Ponieważ osiągnięcia, jakie chcemy oceniać, są określone w celach szczegółowych, nie trudno zrozumieć, jak bardzo cele szczegółowe napisane przed rozpoczęciem nauczania są pomocne w ocenianiu. Jednakże tradycyjny sposób postępowania przewiduje odwrotną kolejność: najpierw nauczaj – przedstaw materiał przewidziany dla danej jednostki programowej czy kursu, a potem sprawdzaj – ustal, ile poszczególni uczniowie nauczyli się z tego, czego ich uczyłeś. Przy takim sposobie podejścia zadania służące do oceniania pisze się po zakończeniu nauczania i trzyma się je w tajemnicy przed uczniami. Procedurę tę uważa się nie tylko za właściwy, lecz i za niezbędną.

Nic dziwnego, że tylko mały procent uczniów uczy się dobrze przy tego rodzaju podejściu. W rzeczywistości może się zdarzyć, że „dobre wyniki w nauce” świadczą jedynie o tym, iż dany uczeń potrafił „rozszyfrować” nauczyciela.

W uczeniu się opanowywania ocenianie ma na celu coś więcej niż oddzielenie „dobrych uczniów” od „słabszych uczniów”. Przybiera ono trzy formy. Pierwsza z nich to ocenianie wstępne {pretesting).

Mówiąc o ocenianiu wstępnym mam na myśli egzamin lub innego rodzaju sprawdzian przeprowadzony przed rozpoczęciem nauczania. Ma on na celu jedynie ustalenie, jakiego nauczania potrzebują poszczególni uczniowie. Bez dokonania oceny wstępnej nauczyciel musi założyć, że wszystkim jego uczniom potrzebne są wszystkie oddziaływania dydaktyczne, które dla nich przygotował. W większości przypadków założenie takie nie jest zgodne z prawdą, a uzyskane przed rozpoczęciem nauczania informacje o wiedzy, jaką dysponuje każdy z uczniów w zakresie celów szczegółowych, stanowią podstawę do planowania zajęć uwzględniających różnice indywidualne między uczniami. Pozwala to nauczycielowi uczynić duży krok w kierunku zapewnienia każdemu uczniowi optymalnego nauczania.

Druga forma oceniania, stosowana w ramach metody uczenia się opanowywania, nosi nazwę oceniania kształtującego {formative evaluation). Jest to rodzaj sprawdzianu służącego do diagnozy dokonanych postępów, który , można stosować aby ustalić, czy poszczególni uczniowie osiągnęli cel szczegółowy lub szereg celów, a jeśli nie, to co każdy z nich musi jeszcze zrobić, żeby ten cel lub cele osiągnąć. Sprawdziany kształtujące mogą być formalne lub nieformalne, pisemne lub ustne, a ich wyniki zwykle nie mają wpływu na ocenę okresową. Celem takich diagnostycznych sprawdzianów jest udzielenie pomocy uczniowi w opanowywaniu materiału, a nie przede wszystkim ustalenie, którzy uczniowie nauczyli się go lub nie.

Ocenianie osiągnięć przed nauczaniem, w jego trakcie i po nim cz. II

Ocena kształtująca ma także silny motywujący wpływ na uczniów, skłaniając ich do skupiania uwagi na zadaniu przez czas dostatecznie długi i z wystarczającym natężeniem, by dokładnie opanować materiał, tzn. osiągnąć sukces. Oto jak Bloom opisuje sposób posługiwania się sprawdzianami kształtującymi: „Każdy sprawdzian kształtujący przeprowadza się po zrealizowaniu odpowiedniej jednostki programowej. Aczkolwiek częstość przeprowadzania tych sprawdzianów postępów może hyć różna w ciągu całego kursu, to jednak jest prawdopodobne, że w niektórych częściach kursu – zwłaszcza w jego częściach wcześniejszych – mogą hyć potrzebne częstsze sprawdziany kształtujące niż vr częściach późniejszych. Tam, gdzie niektóre jednostki programowe mają podstawowe znaczenie i stanowią warunek wstępny w stosunku do innych jednostek kursu, sprawdziany powinny być dostatecznie częste, by zapewnić dokładne opanowanie tego materiału […]

Uczniom, którzy nie opanowali danej jednostki, sprawdziany kształtujące powinny ujawnić miejsca sprawiające szczególne trudności – określone pytania, na które odpowiedzieli niepoprawnie oraz określone idee, umie- jętności i procesy, nad którymi muszą jeszcze popracować. Diagnoza taka jest najhardziej pomocna wtedy, gdy wskazuje te elementy w hierarchii uczenia się, których uczeń powinien się jeszcze nauczyć. Stwierdziliśmy, że uczniowie wtedy reagują najlepiej na wyniki diagnozy, gdy wskaże się im określone materiały luh procesy dydaktyczne, które mają im dopomóc w przezwyciężeniu ich trudności. Jeśli uczniowie mają odnieść jakąś korzyść z diagnozy, powinno się do niej dołączyć bardzo konkretną «receptę» […] Sprawdziany kształtujące mogą także dostarczać nauczycielowi informacji zwrotnych, ponieważ można je wykorzystywać do ustalenia, które elementy procesu dydaktycznego wymagają modyfikacji’’lft.

Trzecim rodzajem oceniania, stosowanym w metodzie uczenia się opanowywania, jest ocenianie podsumowujące (summative evaluation). Dostarcza ono informacji o tym, jakie zmiany zaszły w uczniach do chwili zakończenia procesu nauczania (Airasian, 1971). Jego celem w metodzie opanowywania jest dopomożenie w ustaleniu końcowych ocen z danego przedmiotu. Jest to ten rodzaj sprawdzianów, który większość z nas dobrze zna – np. „klasówki” z danej partii materiału, sprawdziany okresowe czy egzaminy końcowe.

O ocenianiu kształtującym i podsumowującym powiemy znacznie więcej w rozdziale 13. Obecnie zapoznajmy się z opracowanym przez pewnego nauczyciela przykładem uczenia się opanowywania.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.