Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

NORMY W NAUCE

Przyjmując stanowisko funkcjonalistyczne, Merton (1957) opisuje cztery główne normy niezbędne dla postępu w nauce. Stanowią one treść nauki rozumianej jako proces społeczny.

Badania naukowe powinny być oceniane wyłącznie z punktu widzenia merytorycznej wartości, a nie tego, kto je przeprowadził. Wkład poszczególnych naukowców winien być oszacowany niezależnie od ich rasy, religii, narodowości, płci czy zajmowanego stanowiska. Projekt badań naukowych winien być zrecenzowany przez specjalistów z tej samej lub pokrewnej dziedziny, nie powinni oni jednak znać nazwiska wnioskodawcy. W ten sposób podstawą decyzji o sfinansowaniu danego projektu staje się jego merytoryczna wartość, a nie osobiste cechy jego autora.

Wiedza naukowa jest własnością każdego. Nawet ci, których imieniem nazwano pewne zasady i prawa (np. teoria względności Einsteina), nie mogą uważać ich za swoją prywatną własność. Z drugiej jednak strony, wynalazek techniczny może zostać opatentowany pod nazwiskiem jednostki, która wówczas ma wyłączne prawo do jego użytkowania.

Nauka jest własnością wspólną także w innym sensie. Wszystkie informacje naukowe powinny być jawne. Uważa się, że ich utajnianie nie leży ani w interesie nauki, ani postępu naukowego. Osoby zainteresowane danym przedmiotem winny mieć pełny i swobodny dostęp do wyników badań w tym zakresie. Zasada ta może stać się przyczyną konfliktu, jak w przypadku naukowców pracujących dla wojska, którym nie zawsze wolno dzielić się swoimi odkryciami z kolegami pracującymi w instytucjach cywilnych.

Naukowcy powinni być bardziej zainteresowani zdobyciem rzetelnej wiedzy niż osobistej sławy czy bogactwa, jakie może im przynieść ich działalność. Praca naukowa winna być zajęciem altruistycznym, którego celem jest raczej korzyść innych (w tym społeczeństwa jako całości) niż własne ambicje.

Naukowców trudno zadowolić. Dokładnie badają każdy dowód. Muszą być sceptyczni i powstrzymać się od formułowania sądów, dopóki nie zgromadzą wszystkich niezbędnych danych. Rezultaty swoich badań często poddają wielokrotnej weryfikacji. Krótko mówiąc, nauka to poszukiwanie. Ze względu na zaufanie, jakim społeczeństwo darzy „prawdę” naukową, każde twierdzenie winno zostać szczegółowo zbadane. Żadna teoria i żaden naukowiec nie jest tak nietykalny, aby uniknąć takiego badania. Teoria względności Einsteina, mimo poważania, jakim się cieszy, wciąż poddawana jest licznym testom: dokładnie bada się także różnorodne aspekty twierdzeń, jakie zostały z niej wyprowadzone.

Z zasady zorganizowanego sceptycyzmu wywodzi się również wymaganie recenzowania wyników badań przed ich opublikowaniem w liczącym się czasopiśmie naukowym. Co więcej, zamierzonym celem publikacji jest jeszcze szersza weryfikacja osiągniętych rezultatów. Publikacja jest więc równie istotna dla nauki, jak i dla reputacji naukowca.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.