Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Naukowa autobiografia Twardowskiego

W swojej naukowej autobiografii11 pisze Twardowski, iż pozostawał psychologistą do roku 1902, do czasu, kiedy zapoznał się z Badaniami logicznymi, w którym to dziele wykazuje Husserl niemożliwość utrzymania stanowiska psychologistycznego i daje nową próbę uzasadnienia teorii „przedmiotów ogólnych”. Twardowski, mimo swojej obrony przedmiotów ogólnych (w § 15 rozprawy O treści i przedmiocie przedstawień) bronił w zasadzie stanowiska psychologisty- cznego i właśnie w roku 1902 miało dojść do przełomu. Owocem antypsychologicznie zorientowanych badań Twardowskiego nad rozwiązaniem problemu uniezależnienia sądów od czynności sądzenia jest rozprawa O czynnościach i wytworach. Kilka uwag z pogranicza psychologii, gramatyki i logiki.

Rozróżnienie, któremu zgodnie z tytułem poświęcona jest rozprawa, znane było już wcześniej. Twardowski powołuje się na analogiczne rozróżnienia dokonane przez Bolzanę w jego Wissenschajtslehre z 1837 r. Czytamy tam: „przy pomocy słów: sąd, powiedzenie, twierdzenie (Urteil, Aussage, Behauptung) nie przedstawiamy sobie niczego innego, jak właśnie to, co wytwarza się dzięki sądzeniu, wypowiadaniu, stwierdzaniu” 12. Czynności i wytwory kilka lat wcześniej w stosunku do rozprawy Twardowskiego rozróżnia K. Stumpf w pracy pt. Erscheinungen und psychische Funktionen z r. 1906. Na oznaczenie wytworów psychicznych Stumpf posługuje się terminem „Gebilde psychischer Funktionen”. Również Witasek w pracy pt. Grundlinien der Psychologie (1908), przeciwstawia wytwory psychiczne (np. przedstawienie, wrażenie, myśl) czynnościom psychicznym (przedstawianie, doznawanie wrażeń, myślenie). Dlatego też nie w dokonaniu powyższego rozróżnienia leży zasługa Twardowskiego, lecz raczej w użyciu go do określonego celu. Wydaje się, że najważniejszą z koncepcji rozwiniętych w rozprawie O czynnościach i wytworach jest pojęcie artefaktów psychicznych, czyli wytworów sztucznych albo zastępczych. Pojęcia tego nie spotykamy w pracach wyżej cytowanych autorów: jako uwieńczenie poszukiwań sposobu uniezależnienia sądu jako wytworu od czynności sądzenia stanowi ono oryginalny pomysł Twardowskiego.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.