Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

J.P. Guilford i jego koncepcja – ciąg dalszy

Guilford zrekapitulował swe poglądy na osobowość w książce Personality (1950 – Osobowość), w której kładzie silny nacisk na badania prowadzone przy zastosowaniu analizy czynnikowej: „Model, jakiego dostarcza analiza czynnikowa, nie ma obecnie rywala jako pojedynczy, logiczny model integrujący dane dotyczące różnic indywidualnych” (s. VIII). Guilford, podobnie jak Eysenck, uważa osobowość za hierarchiczną strukturę cech, od ogólnych typów u szczytu hierarchii, przez cechy podstawowe {primary traits), do keksów {hexes – dość specyficznych dyspozycji podobnych do nawyków) i konkretnych działań {specific actions) na najniższym poziomie. Guilford wyróżnia także główne subregiony czy sfery osobowości. Trzy z nich: wymiary zdolnościowe {ability dimensions), wymiary temperamentalne {temperament dimensions) i wymiary hormetyczne {hormetic dimensions), odpowiadają w przybliżeniu cattellowskim cechom zdolnościowym, temperamentalnym i dynamicznym. Ponadto Guilford wprowadza kategorię wymiarów somatycznych {somatic dimensions) oraz dodatkową kategorię wymiarów patologii {dimensions of pathology), którą obejmuje zaburzenia osobowości.

Guilford lubi podporządkować wymiary w każdej z tych sfer za pomocą dwu lub trójwymiarowych tabel, czyli macierzy, w których określony czynnik traktuje się jako ogólniejszą funkcję czy własność przejawiającą się w pewnym obszarze osobowości. Tak więc w sferze temperamentu wymiar „pozytywny-negatywny” daje w obszarze zachowania ogólnego czynnik „pewność siebie a poczucie niższości”, a w obszarze emocjonalnym czynnik „pogodne usposobienie a bojaźliwość”. Należy podkreślić, że te organizujące zasady nie są wykrywane za pomocą analizy czynnikowej, lecz stanowią interpretacje czy schematy, które umożliwiają uporządkowanie wykrytych już czynników i mogą ukierunkować poszukiwanie nowych czynników w taki sposób, by wypełnić puste miejsca w tabelach. W sferze zdolności schematem takim jest dobrze znany model „struktury intelektu” (1956).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.