Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Dzieci w wieku przedszkolnym i agresywne zachowanie

Afektem, pełniącym podobnie jak strach rolę mechanizmu obronnego, jest gniew. Dziecko może reagować gniewem i złością na te same przedmioty i sytuacje, na które reaguje strachem, jeśli wywołają one u niego odruchy agresywne. Stwierdzono, że wraz z wiekiem zmniejsza się liczba reakcji strachu, a wzrasta liczba reakcji gniewu. Dziecko uczy się bowiem łatwiej opanowywać strach, niż powściągać gniew. Ponadto strach nie przynosi mu żadnych bezpośrednich korzyści, a złością udaje się czasami uzyskać coś od otoczenia dorosłych.

Dzieci w wieku przedszkolnym wyrażają w rozmaity sposób swoją złość, bądź to impulsywnie, kierując ją bezpośrednio na określony obiekt bądź też w sposób hamowany – dziecko ukrywa wówczas i powściąga swój gniew (Hurlock, 1960). E. Franus (1959) wyróżnia trzy formy -wyrażania złości przez dzieci, biorąc pod uwagę stopień nasilenia tego afektu: 1) formy łagodne: gniewne krzywienie się, dąsanie, boczenie się, bierny opór, sprzeciw: 2) formy demonstracji i prowokacji: głośny krzyk, wymachiwanie rękami, kopanie nogami, rzucanie się na ziemię, przezywanie: 3) formy ostre i burzliwe, propulsywne: atakowanie, wymierzanie ciosów, niszczenie przedmiotów.

Dzieci w wieku przedszkolnym potrafią już częściowo opanować swoje tendencje agresywne, jakkolwiek zdarzają się u nich jeszcze dość często wybuchy złości i napady złego humoru: reakcje te trwają na ogół krótko, najwyżej kilka minut, ale przeważnie są gwałtowne i przybierają formą ataku czynnego. Wraz z wiekiem wzrasta liczba składników werbalnych w reakcjach gniewu (przezywanie, groźby, przedrzeźnianie), lecz nadal obserwuje się motoryczńe wyładowania napięcia nerwowego. Dzieci w wieku 3 – 7 lat złoszczą się przeważnie z podobnych powodów, co dzieci młodsze (por. rozdz. VII). Wprawia je w gniew ograniczanie swobody, przeszkadzanie w zabawie lub przerywanie jej, odbieranie przedmiotów, w końcu własna nieporadność i niezręczność w działaniu. Im młodsze dziecko, tym więcej okazji do konfliktów i wybuchów gniewu stwarzają mu kontakty z rówieśnikami.

Jakkolwiek wybuchy gniewu u małego dziecka bywają naturalną formą wyładowania napięcia i energii, trudno zgodzić się z poglądem, że tłumienie gniewu wpływa ujemnie na rozwój osobowości dziecka, a wychowanie uczuć w tej dziedzinie sprowadza się do „kierowania złości na społecznie dopuszczalne tory” (Hurlock, 1960). Wydaje się, że już we wczesnej fazie przedszkolnej, a nawet w wieku poniemowlęcym należy uczyć dziecko powściągania reakcji agresywnych, organizując jednocześnie jego tryb życia i dopływ bodźców w taki sposób, by unikać nadmiernego pobudzenia układu nerwowego.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.