Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Czynniki genetyczne i środowiskowe w percepcji

Podobnie przedstawia się zagadnienie roli, jaką odgrywają czynniki genetyczne i środowiskowe w percepcji, która niewątpliwie jest jednym ze składników reakcji „podążania za”. Na podstawie potocznych nawet obserwacji nad noworodkami stwierdza się, że różne formy, percepcji występują w określonych stadiach ich życia. Wiadomo np., że dopiero w jakiś czas po narodzeniu noworodek zaczyna wodzić wzrokiem za poruszającym się przedmiotem, oceniać głębokość albo dostrzegać odległość dzielącą jego rękę od przedmiotu, który chwyta. Zwłoka kilku dni lub miesięcy, niezbędna dla wystąpienia określonej reakcji opartej na percepcji wzrokowej, bywa różnie interpretowana. Można bowiem uważać, że jest to okres, w którym fizycznie dojrzewa funkcja widzenia. Można również przypuszczać, że w okresie tym funkcja ta zostaje wyuczona wskutek ćwiczenia. Badania mające na celu rozstrzygnięcie tego problemu prowadzi się najczęściej nad dwoma równoważnymi grupami osobników. Jedną z tych grup trzyma się zazwyczaj w ciemnym pomieszczeniu, natomiast w rozwój badanej funkcji drugiej grupy nie ingeruje się zupełnie, przebywa ona bowiem w normalnym oświetleniu. Jeżeli nie występują różnice w badanej funkcji w obu grupach świadczy to o zdeterminowaniu tej funkcji przez czynniki genetyczne. Lepsze natomiast wyniki uzyskane przez grupę drugą sugerują, że funkcja ta jest wyuczona.

Badania tego typu zapoczątkował w 1875 r. Spoldini (Walk, 1965), stwierdzając na ich podstawie, że percepcja wzrokowa jest uwarunkowana dziedzicznie. Dotychczas stosuje się w badaniach zapoczątkowaną przez niego metodę wprowadzając tylko do niej wiele usprawnień technicznych. W badaniach tych szuka się odpowiedzi na pytanie dotyczące mechanizmu percepcji. Ze względu na ogromną złożoność tego zjawiska analizuje się wnikliwie poszczególne reakcje wchodzące w jej skład. Poszukuje się bodźców koniecznych do ich wystąpienia oraz sprawdza się, czy wszystkie zwierzęta reagują na te same właściwości bodźców, czy też istnieją pomiędzy nimi różnice. Liczba i różnorodność reakcji wchodzących w skład percepcji jest bardzo duża. Jeżeli nawet ograniczymy się jedynie do analizy percepcji wzrokowej głębi, to możemy wymienić następujące reakcje: odruch źrenicowy, zwrot oka w kierunku światła, wodzenie wzrokiem za źródłem światła, różnicowanie głębi, unikanie przeszkody, mruganie okiem na zbliżający się przedmiot. Każda z tych reakcji może mieć odmienne uwarunkowanie i każda z nich jest przedmiotem obserwacji, a nawet, w miarę możliwości, i pomiaru. W analizie każdej z nich należy ponadto uwzględnić akomodację, konwergencję, widzenie binokularne itd. W prowadzonych obecnie badaniach nad percepcją wzrokową głębi zazwyczaj rejestruje się wszystkie wyżej wymienione reakcje. Używa się przy tym aparatu zwanego „pozorne urwisko” (patrz Hilgard, 1967: Walk, 1965), w którym pokłady pod platformą ze znajdującym się na niej zwierzęciem, są umieszczone na różnej głębokości po każdej stronie platformy. Wśród prac dotyczących percepcji, związanych z interesującym nas stosunkiem pomiędzy dojrzewaniem a uczeniem się, na specjalną uwagę zasługują eksperymenty przeprowadzone na zwierzętach: królikach (Goodman, 1932: Walk, 1965), kurczętach (Shinkman, 1962, 1963: Walk, 1965: Mowrer, 1936), szczurach (Walk, 1965: Walk i Gibson, 1961: Nealey i Riley, 1963) małpach (Riesen, 1947, 1965, Chow, 1955 i Walk, 1965). Omawianie ich wyracza jednak poza zakres tej publikacji.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.