Fachowy psycholog z Kraków. Sprawdzona pomoc psychologiczna w Krakowie.

Aktywność myślowa dorastających

Badania nad rozwiązywaniem zadań matematycznych (Johannot, 1947) wykazują, że w wieku 13 – 14 lat, kiedy zaczynają się dopiero kształtować operacje formalne, uczniowie nie potrafią dokonać takiego złożonego systemu operacji bez odniesienia do konkretnych spostrzeżeń (liczmanów, rysunków). Nieco starsza młodzież rozwiązuje takie zadania, ale tylko wówczas, jeśli może odwołać się do określonych wielkości arytmetycznych, a dopiero od wieku 16, a niekiedy 17 lat rozumuje na płaszczyźnie formalnych operacji, stosując już nie pojedyncze izolowane operacje, ale cały ich system, w którym częściowe operacje, wchodzące w skład systemu, są ze sobą wzajemnie sprzężone.

Liczne badania, prowadzone przez J. Piageta i jego współpracowników, wykazały, że dopiero w wieku powyżej 15 lat uczniowie potrafią przeprowadzić prawidłowe rozumowanie stosując system operacji odwracalnych w odniesieniu do problemów, w których występują złożone wzajemne powiązania między elementami. Młodzież nie tylko przeprowadza owe rozumowania, ale zastanawia się nad własnymi myślami, stara się je usystematyzować i na tej podstawie dochodzi do coraz bardziej ogólnych teorii. Dzięki nowym narzędziom intelektualnym, jakimi są operacje formalne, i dzięki osiągniętej zdolności do wykraczania poza aktualną rzeczywistość, stają przed młodymi w wieku. 16 -19 lat problemy obejmujące coraz szersze zakresy. Przy tym interesują się oni nie tylko rozwiązaniem teoretycznych problemów filozoficznych i społecznych, ale czują się powołani do wprowadzania swych poglądów w życie: stąd tak częsta u młodzieży postawa reformatorska, rewolucyjna.

Zdolność myślenia logicznego staje się więc – jak to zgodnie podkreśla wielu autorów-źródłem tak charakterystycznego dla młodzieży w tym okresie krytycyzmu. Obiektem krytyki stają się zarówno ludzie z bliższego i dalszego otoczenia, jak fakty i zjawiska z otaczającej rzeczywistości społecznej. Młodzież łatwo spostrzega sprzeczność między postępowaniem ludzi a głoszonymi przez nich zasadami, między teorią a praktyką w programach społecznych, między nauką a religią. Narastająca wiedza o świecie dostarcza młodzieży wiele materiału, który poddaje ona analizie, wyłuskując sprzeczności i niekonsekwencje. W związku Z tym badacze podkreślają jako symptom narastającego krytycyzmu i żywości umysłowej – skłonność młodzieży do stawiania problemów, prowadzenia dyskusji i sporów, do dociekań myślowych i tzw. filozofowania.

Aktywność myślowa dorastających, zwiększająca się ich orientacja w różnych dziedzinach kultury i nauki doprowadza do wytwarzania się określonych zainteresowań i, coraz większej ich specjalizacji. Kóżnicowa- nie się zainteresowań podkreślają zgodnie wszyscy psychologowie jako znamienny rys rozwoju umysłowego w okresie dorastania (por. niżej – X, G, 2).

Dużą rolę w okresie dorastania odgrywa wyobraźnia, która znajduje swój wyraz najczęściej w marzeniach i twórczości młodzieży. Wiąże się to z jednej strony z rozwojem myślenia hipotetyczno-dedukcyjne- go, które pozwala na odrywanie się od aktualnej rzeczywistości i snucie przypuszczeń i przewidywań na temat swych dalszych losów, swych osiągnięć i roli w dalszym życiu, planów zmieniania i reformowania świata, nieraz bardzo fantastycznych i utopijnych. Z drugiej strony wyobraźnia młodocianych wiąże się ściśle z ich wzmożoną emocjonalnością, tu znajduje swą pożywkę i źródło natchnienia. Dlatego dużo miejsca w życiu dorastających zajmują marzenia, które mają na ogół charakter kom- pensacyjno-życzeniowy. Młodzi marzą o sławie i miłości, o niezwykłych przygodach i podróżach, o lepszej własnej sytuacji rodzinnej czy społecznej. Treść tych marzeń i fantazji zależy w dużym stopniu od warunków, w jakich młodzież żyje, od jej niezaspokojonych potrzeb, od nastawienia do życia i od poziomu aspiracji, a \yzbogacana jest przez książki, filmy i inne źródła wiadomości o życiu i świecie.

Dorastający chętnie próbują swych sił na niwie twórczości, zwłaszcza literackiej: piszą wiersze, nowele, dramaty czy pamiętniki. Wiąże się to nie tylko z żywą wyobraźnią i potrzebą wypowiadania się, ale także z rozwojem uczuć estetycznych (patrz niżej -X, D, 4).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.